ต่อจากตอนที่ 1 เหตุผลที่มันเพิ่งจะโผล่มาตอนนี้เราจะไม่พูดถึงมัน

ตอนที่แล้วเราพูดถึงองค์ประกอบหลัก 4 ส่วนของ Open Web Platform ของ Mozilla

รูปประกอบกันลืม

• เว็บเบราเซอร์ คือ Firefox และ Fennec
• Firefox Sync
• เทคโนโลยีเสริมต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น HTML5, CSS3 หรือ JägerMonkey, Jetpack
• ชุมชน

เว็บเบราเซอร์

สิ่งแรกที่เราจะนึกถึงเมื่อเราพูดถึง Mozilla (นอกจากการเป็นผู้ดูแลข้อกำหนดของ JavaScript และก๊อดซิลล่าแดง) คือ Mozilla Firefox ซึ่ง Mozilla วางให้เป็นช่องทางในการเข้าสู่โลกของ Open Web Platform โดยเริ่มจากการทำให้ Firefox 3.6 รองรับ HTML5 และ CSS3 เช่น tag video หรือ audio เพื่อให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงสื่อวิดีโอหรือสื่อเสียงได้โดยไม่จำเป็นต้องติดตั้งโปรแกรมเสริม ซึ่งจะรองรับความสามารถอื่นๆ มากขึ้นไปอีกใน Firefox 4 ที่จะออกปลายปีนี้ ซึ่งในงานได้โชว์การแสดงภาพ 3 มิติผ่าน WebGL ทั้งบน Firefox และ Fennec การเข้าถึงข้อมูลเสียงผ่าน Audio Data API ในการสร้าง speech synthesis จาก JavaScript และ HTML หรือแม้กระทั่งการโชว์วิดีโอ Flight of Navigator ที่เป็นวิดีโอ 3 มิติที่สร้างผ่าน WebGL และ render Twitter Feed แบบ realtime มาไว้บนวิดีโอ ซึ่งอันนี้สุดยอดมาก คนร่วมงานปรบมือให้ทั้งฮอลล์

โชว์ Mozilla Fennec

นอกจากนั้นยังมีการโชว์ Mozilla Fennec ซึ่งเป็นเว็บเบราเซอร์ที่ใช้ Gecko Core แบบเดียวกับ Firefox โดยเป้าหมายของ Mozilla คือการพยายามสร้างประสบการณ์การใช้งานที่ไร้ตะเข็บให้กับทั้งผู้ใช้ Firefox บนคอมพิวเตอร์และผู้ใช้ Firefox บนอุปกรณ์อินเทอร์เน็ตเคลื่อนที่ ผ่าน Firefox Sync ซึ่งความสามารถของ Fennec ก็จะทำได้ใกล้เคียงกับ Firefox โดย Fennec นั้นรองรับ HTML5, CSS3, WebGL ฯ ใครใช้ Android ลองไปโหลดมาเล่นดูได้ที่นี่ ผมลองกับ Nexus One แล้วยังอืดๆ อยู่ คงต้องรออีกสักพักกว่าจะใช้งานได้อย่างลื่นไหลจริงๆ

หลัง Session ของ Fennec ผมเดินไปคุยกับนักพัฒนาของ Fennec เพื่อถามเรื่องภาษาไทยและ Localisation เขาก็บอกมาทันทีเลยว่าภาษาไทยมันถูกแก้ไปตั้งแต่ Firefox 3.5 แล้วนี่ Fennec บน Android ก็ต้อง

Firefox Sync

Firefox Sync เดิมชื่อ Mozilla Weave เป็นส่วนเสริมที่อธิบายได้สั้นๆ คือเป็นตัวช่วยเก็บประวัติการเข้าถึงเว็บ แท็บ รวมไปถึงชื่อผู้ใช้และรหัสผ่าน เพื่อช่วยให้เราย้าย “หน้าจอ” ที่ใช้งานได้ง่ายขึ้น ยกตัวอย่างเช่น เราเปิดแท็บของเว็บที่เราอยากอ่านไว้ที่ Firefox บนคอมพิวเตอร์ แต่จำเป็นต้องเดินทางออกไปข้างนอก เราก็สามารถเข้าถึงแท็บที่เปิดนั้นผ่าน Fennec บนโทรศัพท์มือถือได้ นอกจากนั้นยังช่วยให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงประวัติการเข้าถึงข้ามไปมาระหว่างอุปกรณ์ได้อีกด้วย ในอนาคตตัว Sync เองก็จะมีการเก็บข้อมูลอื่นๆ เช่น App Tab หรือ Panorama Session เก็บไว้ด้วย

เทคโนโลยีเสริมต่างๆ

อย่างที่บอกไปว่า Firefox ได้มีการรองรับเทคโนโลยีเปิดต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น HTML5, CSS5, WebGL, Audio Data API เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ใกล้เคียงกับการใช้งานโปรแกรม native บนเครื่องคอมพิวเตอร์ ซึ่งมีความซับซ้อนกว่าการเป็นแค่ HTML ที่มีไว้แค่ทำ presentation layer (นึกถึง GMail) จึงทำให้ Mozilla เองต้องมีเทคโนโลยีเสริมตัวอย่างเช่น

• JägerMonkey ตัวประมวลผล JavaScript ตัวใหม่ที่เอามาแข่งกับ V8 ของ Google Chrome เพื่อรองรับงาน JavaScript โหดๆ ได้ดีขึ้น โดยบนเวทีมีโชว์ animation ของมด + AI engine ที่เขียนโดย JavaScript ระหว่าง Firefox 4 Beta กับ Google Chrome, Safari และ Opera ปรากฎว่ามีแต่ Firefox 4 อันเดียวที่ผ่าน เรียกเสียงเฮกันได้ทั้งฮอลล์อีก
• Jetpack เป็นโครงสร้างการสร้างส่วนเสริมใหม่ของ Firefox ที่เปลี่ยนจากการใช้ XUL มาเป็น HTML และ JavaScript แทน ซึ่งทำให้การพัฒนาส่วนเสริมทำได้สะดวกขึ้น
• Rust ภาษาใหม่ที่ออกแบบมาเพื่อการประมวลผลเว็บเบราเซอร์แบบขนาน!

ลูกพี่โชว์เขียนส่วนเสริมของ Firefox ในสี่นาที ไปลองเล่นกันได้ที่ https://builder.mozillalabs.com/

ชุมชน

เนื่องจาก Mozilla เป็นองค์กรโดยมีชุมชนคอยช่วยขับเคลื่อน ซึ่งชุมชนเป็นกลไกสำคัญทั้งในส่วนของการพัฒนาและการช่วยผลักดัน Open Web Platform ให้เกิดขึ้นได้

ข้อดีของ Open Web ที่ฝั่งผู้ใช้จะได้ประโยชน์แน่ๆ ก็คือการไม่ผูกติดกับผู้ให้บริการเทคโนโลยีใดๆ ลองนึกถึงสมัยที่เว็บไซต์ถูกพัฒนาและมีป้ายบอกว่า “ใช้ได้ดีกับ XXX เท่านั้น” แต่ Open Web เป็นการสร้างเว็บให้เข้ามาตรฐานเปิดที่ดูแลโดยองค์กรอิสระต่างๆ และการเข้าถึงเว็บผ่านช่องทางที่สร้างไว้ให้รองรับมาตรฐานเปิดนั้นๆ เป็นผลให้ผู้ใช้มีเสรีภาพในการเข้าถึงและใช้งานเว็บ รวมไปถึงการที่ผู้ใช้มีเสรีภาพในการเลือกใช้งานช่องทางการเข้าถึงเว็บอีกด้วย

ตอนที่ 3 จะมาเล่าให้อ่านถึงงานอื่นๆ นอกจากการเสนอวิสัยทัศน์ทางเทคโนโลยีจ้ะ

ดองไว้นานมาก ตั้งใจจะเขียนให้จบชุดก่อนกลับเมืองไทย

Mozilla Summit เป็นงานสัมมนาประจำสองปี (?) ของ Mozilla โดยเป็นการเชิญผู้มีส่วนร่วมกับ Mozilla จากทั่วโลกและพนักงานของ Mozilla ทุกระดับมาคุยกันเรื่องอนาคตของผลิตภัณฑ์ต่างๆ ของ Mozilla รวมไปถึงอนาคตของเทคโนโลยีเว็บ โดยปีนี้มีภาพรวมของงานว่า “Be Like The Web” โดยปีนี้จัดที่ Fairmont Chateau Whistler เมือง Whistler จังหวัด British Columbia ประเทศแคนาดา ช่วงวันที่ 7 – 10 กรกฎาคม 2553 โดยมี @Chengings จากเว็บหมาไฟ ได้รับเชิญไปด้วยกัน

ปีนี้มีผู้ได้รับเชิญเข้าร่วมงานประมาณ 600 คน (มากกว่าปี 2551 ประมาณ 200 คน) โดย Mozilla ออกค่าใช้จ่าย ทั้งหมดให้หรืออีกนัยหนึ่งที่ผมได้ฟังจาก Gen Kanai คือเป็นการขอบคุณผู้มีส่วนร่วม Mozilla ทุกคน

Mozilla Summit ปีนี้ไม่ได้เน้นเรื่องการเปิดตัวผลิตภัณฑ์ใหม่ แต่เน้นเรื่องการแสดงวิสัยทัศน์เรื่องการสร้างโครงสร้างพื้นฐานและผลิตภัณฑ์ที่สามารถทำให้เข้าถึงเว็บได้อย่างเสรีไม่ผูกขาดบนอุปกรณ์และระบบปฏิบัติการ ซึ่ง Mozilla เรียกว่า Open web platform

งานนี้มีคนดังๆ มากันค่อนข้างครบครันหากไม่นับฝั่งผู้บริหาร แล้วที่เจอเพิ่มเติมก็คือ

Mitchell Baker พูดเปิดงาน Mozilla Summit 2010

• Mitchell Baker เป็น Chairperson ของ Mozilla Foundation คนที่เท่มาก เจอกันวันแรกพอบอกว่ามาจากเมืองไทยก็ถามว่าปัญหาเรื่องการวาดตัวอักษรภาษาไทยได้ถูกแก้ไปหรือยัง
• John Resig คนทำ jQuery เป็น JavaScript Evangelist ให้กับ Mozilla
• Chris Blizzard Open source evangelist คนนี้เป็นคู่ Buddy Quest ของผมด้วยแต่แกไม่เล่น :’(
• Asa Dotzler คนตั้ง QMO และ SpreadFirefox
• Aza Raskin Creative Lead for Firefox คนนี้มีพลังมาก ได้เสนอไอเดียเรื่อง Ubiquity สำหรับคนพิการไปด้วย เดี๋ยวคงมีงานได้ทำร่วมกัน
• Nick Nguyen Director of Add-ons
• Jay Sullivan VP ของ Mozilla Mobile ตาคนนี้เท่มาก ทำ presentation ด้วย HTML5/CSS3/JavaScript ที่คุมด้วย Fennec บน Nokia N900 ผ่านทาง WebSockets

Open web platform

เรื่องนี้เป็นเรื่องหลักที่ Mozilla สนใจและกำลังทำอยู่ โดยเป้าหมายคือการทำให้เว็บเป็น platform ที่ไม่ขึ้นกับเทคโนโลยีปิดใดๆ และโดยผู้ใช้มีประสบการณ์การใช้งานไม่ต่างกันบนอุปกรณ์ต่างๆ โดยมี 4 เป้าหมายหลัก จากซ้ายไปขวาในรูปคือ

• เว็บเบราเซอร์ ซึ่งก็คือ Firefox รวมไปถึง Fennec ในอุปกรณ์อินเทอร์เน็ตพกพา
• Firefox Sync ชื่อเดิมคือ Weave ตอนนี้ถูกยกระดับความสำคัญมาเป็นผลิตภัณฑ์ธงหลักที่จะใช้ในการจัดการข้อมูลส่วนตัวภายใน Firefox ข้ามอุปกรณ์
• เทคโนโลยีเสริมต่างๆ เช่น การรองรับ HTML5, CSS3, JägerMonkey ตัวประมวลผล JavaScript ตัวใหม่ที่เร็วขึ้นกว่าเดิมและจะมีใน Firefox 4, JetPack โครงสร้างพื้นฐานในการพัฒนาส่วนเสริมใหม่, Rust ภาษาใหม่ที่ออกแบบมาเพื่อการประมวลผลเว็บเบราเซอร์แบบขนาน!
• ชุมชน ซึ่งก็คือผู้ใช้และนักพัฒนา (Mozilla เรียกว่า Mozillaians)

จริงๆ แล้วเรื่องการทำอะไรที่คล้ายๆ Open web platform พวกนี้เคยมีคนทำมาหลายครั้งแล้ว แต่เป็นการทำผ่านชั้นของเทคโนโลยีอื่นๆ เช่น Java Applet หรือ Adobe AIR ด้วยเหตุผลของเทคโนโลยีของเว็บ (HTML4) ที่ถูกออกแบบมาในยุคที่ไม่มีใครคาดถึงความซับซ้อนของเว็บในปัจจุบัน (ลองนึกถึง Gmail) แต่ไม่ค่อยประสบความสำเร็จนัก ซึ่งเมื่อดูแนวโน้มแล้วก็จะพบว่า เทคโนโลยีที่เป็น “เว็บ” จริงๆ ไม่ต้องมีเทคโนโลยีหรือโปรแกรมเสริมอื่นๆ มาคั่นกลางคือแนวโน้มในการพัฒนาเว็บในอนาคต

รายละเอียดในแต่ละส่วนจะมาต่อตอนที่ 2 นะจ๊ะ